P3-3 · 他動詞・自動詞

Ghi chú điểm ngữ pháp

• Tự động từ (自動詞じどうし) kể việc tự xảy ra hoặc trạng thái của một vật: vật đứng với が, câu không cần người làm. Tha động từ (他動詞たどうし) kể việc một người làm lên vật: vật đứng với を.
• Trong một đoạn văn, người viết giữ nguyên chỗ đứng. Kể việc mình (hay một người cụ thể) làm thì dùng tha động từ; chỉ thấy kết quả mà không biết hoặc không cần nói ai làm thì dùng tự động từ.
• Nhìn trợ từ ngay trước chỗ trống: が thường đi với tự động từ, を đi với tha động từ. Khi は hoặc も che mất trợ từ, hãy hỏi lại: trong câu có người làm không?
• Trạng thái nhìn thấy trước mắt: tự động từ + ている (電気でんきがついている). Việc ai đó làm sẵn để lại kết quả: tha động từ + ておく hoặc + てある.
• Lỡ làm hỏng do mình: dùng tha động từ + てしまう là nhận trách nhiệm (割わってしまった: lỡ làm vỡ). Dùng tự động từ (割われた: bị vỡ) là kể như sự việc tự xảy ra.
• Các cặp hay gặp: 開あく/開あける, 閉しまる/閉しめる, つく/つける, 消きえる/消けす, 決きまる/決きめる, 始はじまる/始はじめる, 集あつまる/集あつめる, 増ふえる/増ふやす.
• Mẹo nhận dạng: đuôi -aru (決きまる, 閉しまる) và nhiều động từ đuôi -reru (割われる, 倒たおれる) là tự động từ; đuôi -su (消けす, 落おとす) là tha động từ.
• Bài này chỉ chọn giữa động từ cho sẵn và động từ cặp tự/tha của nó rồi chia; không đổi sang bị động hay sai khiến (để dành cho bài 40).